Archiwa tagu: wulgaryzmy

Język ohydy. O polskim przekładzie „Filth” Irvine’a Welsha

2014 „Język ohydy. O polskim przekładzie Filth Irvine’a Welsha”

w: Language and Literary Studies of Warsaw Nr 4: 99-111.

Abstract
The language in Irvine Welsh’s novel Filth, which tells the story of an Edinburgh policeman Bruce Robertson, has a particular role in the development of the plot and in revealing the subsequent layers of the main character’s mental and physical filth, as well as the filth of the surrounding world. Juggling with elements such as Scots, police slang, brutalisation and vulgarisation as well as diversity of the narrators’ idiolects, together with more or less subtle devices such as repetitions of certain phrases or changes from singular to plural and vice versa, reflect Bruce Robertson’s character and emotions and indicate the changes in his state — the deepening mental disorder and the gradual loss of contact with reality.
It is not difficult to foresee that not all of the above mentioned elements can be transferred into the Polish translation of the text, made by Jacek Spólny, without troubles. The aim of the article is to ascertain the translator’s techniques in rendering those elements into Polish and to assess their effectiveness and consistency in their use, and consequently — the accuracy of the entire translation.

Key words: literary translation, slang, standardisation, translation accuracy, vulgarisms

Streszczenie
W powieści współczesnego pisarza brytyjskiego Irvine’a Welsha Filth, opisującej losy edynburskiego policjanta Bruce’a Robertsona, język odgrywa szczególną rolę: współprowadzi akcję i odkrywa przed czytelnikiem kolejne warstwy ohydy fizycznej i psychicznej bohatera oraz otaczającego go świata. Żonglerka elementami takimi jak język scots i policyjny slang, daleko posunięta brutalizacja i wulgaryzacja oraz zróżnicowanie idiolektów poszczególnych narratorów, a także mniej lub bardziej dyskretne zabiegi, jak na przykład powtórzenia danych zwrotów czy zamiany liczby pojedynczej na mnogą i odwrotnie, oddają charakter i emocje głównego bohatera oraz stanowią wskazówki odnośnie do zmieniającego się stanu jego umysłu — pogłębiającej się choroby psychicznej i utraty kontaktu z rzeczywistością.
Łatwo przewidzieć, że nie wszystkie z owych elementów dadzą się bez problemów przenieść do przekładu powieści na język polski, którego dokonał Jacek Spólny. Celem artykułu jest oznaczenie zastosowanych przez tłumacza technik w przekładzie wyżej wymienionych elementów oraz ocena ich skuteczności i konsekwencji w ich użyciu, a w efekcie ewaluacja adekwatności tekstu przekładu.

Wyrazy kluczowe: adekwatność tłumaczenia, przekład literacki, slang, standaryzacja, wulgaryzmy

Czytaj dalej