Archiwa kategorii: artykuł

Język ohydy. O polskim przekładzie „Filth” Irvine’a Welsha

2014 „Język ohydy. O polskim przekładzie Filth Irvine’a Welsha”

w: Language and Literary Studies of Warsaw Nr 4: 99-111.

Abstract
The language in Irvine Welsh’s novel Filth, which tells the story of an Edinburgh policeman Bruce Robertson, has a particular role in the development of the plot and in revealing the subsequent layers of the main character’s mental and physical filth, as well as the filth of the surrounding world. Juggling with elements such as Scots, police slang, brutalisation and vulgarisation as well as diversity of the narrators’ idiolects, together with more or less subtle devices such as repetitions of certain phrases or changes from singular to plural and vice versa, reflect Bruce Robertson’s character and emotions and indicate the changes in his state — the deepening mental disorder and the gradual loss of contact with reality.
It is not difficult to foresee that not all of the above mentioned elements can be transferred into the Polish translation of the text, made by Jacek Spólny, without troubles. The aim of the article is to ascertain the translator’s techniques in rendering those elements into Polish and to assess their effectiveness and consistency in their use, and consequently — the accuracy of the entire translation.

Key words: literary translation, slang, standardisation, translation accuracy, vulgarisms

Streszczenie
W powieści współczesnego pisarza brytyjskiego Irvine’a Welsha Filth, opisującej losy edynburskiego policjanta Bruce’a Robertsona, język odgrywa szczególną rolę: współprowadzi akcję i odkrywa przed czytelnikiem kolejne warstwy ohydy fizycznej i psychicznej bohatera oraz otaczającego go świata. Żonglerka elementami takimi jak język scots i policyjny slang, daleko posunięta brutalizacja i wulgaryzacja oraz zróżnicowanie idiolektów poszczególnych narratorów, a także mniej lub bardziej dyskretne zabiegi, jak na przykład powtórzenia danych zwrotów czy zamiany liczby pojedynczej na mnogą i odwrotnie, oddają charakter i emocje głównego bohatera oraz stanowią wskazówki odnośnie do zmieniającego się stanu jego umysłu — pogłębiającej się choroby psychicznej i utraty kontaktu z rzeczywistością.
Łatwo przewidzieć, że nie wszystkie z owych elementów dadzą się bez problemów przenieść do przekładu powieści na język polski, którego dokonał Jacek Spólny. Celem artykułu jest oznaczenie zastosowanych przez tłumacza technik w przekładzie wyżej wymienionych elementów oraz ocena ich skuteczności i konsekwencji w ich użyciu, a w efekcie ewaluacja adekwatności tekstu przekładu.

Wyrazy kluczowe: adekwatność tłumaczenia, przekład literacki, slang, standaryzacja, wulgaryzmy

Czytaj dalej

Translating Law into Dictionaries, Or Why One Dictionary Is Not Enough

2014 „Translating Law into Dictionaries, Or Why One Dictionary Is Not Enough“

w: Gerhard Budin — Vesna Lušicky (red.), Languages for Special Purposes in a Multilingual, Transcultural World. Proceedings of the 19th European Symposium on Languages for Special Purposes, 8-10 July 2013, Vienna, Austria. Vienna: University of Vienna, Centre for Translation Studies, 118-125.

Abstract
The paper proposes an answer to two faults in the concept of a terminological translation dictionary, designed as a tool for professional translators of legal texts. Such a dictionary should include various categories of information deemed most useful for translators: definitions, references to legal sources, synonyms, hypo- and hypernyms, equivalents of various types, collocations etc. Its first fault lies in the fact that the data in each category is not sufficiently extensive. Secondly, the translator does not always require all categories of information presented in the dictionary: frequently the search is restricted to e.g. definition or collocations, in which case wading through the entire massive entry is a waste of time.

The solution could be a terminographic system: a set of dictionaries of various types, including an explanatory dictionary, a frequency dictionary, a semantic dictionary and a dictionary of collocations, with a translation dictionary including all categories of information in a concise form in the centre of the set. All dictionaries are interconnected by a system of cross-references, common macrostructure and mediostructure. The concept is described on the example of a set of dictionaries for translators of legal texts.

Key terms: dictionary for translators, legal translation, system of dictionaries, terminological dictionary, translation dictionary

DO POBRANIA

Czytaj dalej

Przekład literacki: rozterki tłumacza tekstów specjalistycznych

2008 „Przekład literacki: rozterki tłumacza tekstów specjalistycznych”

w: Marek Łukasik (red.) Debiuty Naukowe II: Terminologia — translatoryka — terminografia. Warszawa: Katedra Języków Specjalistycznych, 70-73.

Streszczenie
Niniejszy tekstpróbuje odpowiedzieć na pytanie, czy język literacki można okreslić mianem języka specjalistycznego, i czy w związku z tym czy doskonałość przekładu tekstu specjalistycznego będzie tym samym, co tekstu literackiego: czy tłumacz tekstów specjalistycznych jest w stanie zastosować teorie i praktykę przekładu specjalistycznego w tłumaczeniu literackim?

Wyrazy kluczowe: funkcja języka, język literacki, język specjalistyczny, przekład literacki, przekład specjalistyczny

DO POBRANIA

Czytaj dalej

Pomiędzy żalem Barańczaka a rozpaczą Dehnela. O przekładzie wybranych wierszy Philipa Larkina

2008 „Pomiędzy żalem Barańczaka a rozpaczą Dehnela. O przekładzie wybranych wierszy Philipa Larkina”

w: Krzysztof Fordoński — Marek Łukasik (red.) Piękno języka specjalistycznego a precyzja języka literackiego. Warszawa: Katedra Języków Specjalistycznych, 71-86.

Streszczenie
Niniejszy artykuł podejmuje próbę porównania przekładów wybranych wierszy Philipa Larkina autorstwa Stanisława Barańczaka, obecnych na polskim rynku od roku 1991, i mających się wkrótce ukazać nowych tłumaczeń w wykonaniu Jacka Dehnela. Analizie poddano cztery utwory z trzech dojrzałych tomów poetyckich Philipa Larkina oraz ich przekłady autorstwa obu tłumaczy. Analiza uwzględnia aspekty leksykalne oraz wersyfikacyjne i ma za cel ocenę ekwiwalencji przekładów, jak też określenie różnic w podejściu Barańczaka i Dehnela.

Wyrazy kluczowe: Stanisław Barańczak, Jacek Dehnel, Philip Larkin, przekład literacki, tłumaczenie poezji

DO POBRANIA

Czytaj dalej

Translating Law into a Dictionary: A Terminographic Model

2011 „Translating Law into a Dictionary: A Terminographic Model“

Research in Language Vol. 9 No. 1, 177-186.

Abstract
The purpose of the paper is to present a model dictionary which could serve as a tool for professional translators of legal texts.

Firstly, the methodological approach which was adopted in order to create the model is delineated. It is based on the combined specialist knowledge of three disciplines, namely terminography, translation studies and law. Subsequently, the notion of the translation dictionary as a separate type of terminological dictionary is presented, with particular emphasis on the unit of translation and translation equivalence. The following part of the paper characterises translation of legal texts and its implications concerning the needs of the translator as well as the role of the dictionary in the translation process. Finally, the paper proposes a model dictionary, constructed according to the methodological rules determined at the beginning and in the light of the conclusions drawn from the following analysis.

Key terms: legal translation, terminological translation dictionary, dictionary model

DOWNLOAD

Czytaj dalej

Tekst w układzie translacyjnym. Projekt typologii metafrastycznej

2011 „Tekst w układzie translacyjnym. Projekt typologii metafrastycznej”

w: Marek Łukasik (red.) Język bez granic. Warszawa: Koło Naukowe BAJT, Wydział Lingwistyki Stosowanej UW, 197-205.

Abstract
The article constitutes an attempt to describe text as an element of the model of translation. Metaphrastic typology of texts is supposed to become a new tool in research on translation, and in further perspective perhaps also on terminography.

The first part of the article discusses the concept of typology of texts: its aim, principles of creating a typology etc. Then the main typologies of specialist texts are presented. In the following part, text is presented as an element of the model of translation. At this point the article attempts to answer the following questions concerning metaphrastic typology of texts: what is a metaphrastic typology of texts supposed to be? what purpose should it serve? how to determine a set of indices which would render a complete description of text in the aspect of translation possible? Finally, metaphrastic typologies of texts are proposed.

Key words: translation strategy, communication situation, specialist text, text type, text typology, model of translation

Wyrazy kluczowe: strategia tłumaczenia, sytuacja komunikacyjna, tekst specjalistyczny, typ tekstu, typologia tekstów, układ translacyjny

DO POBRANIA

Czytaj dalej

Terminologiczny słownik przekładowy: w poszukiwaniu narzędzia doskonałego

2009 „Terminologiczny słownik przekładowy: w poszukiwaniu narzędzia doskonałego”

w: Marek Łukasik (red.) Na drodze wiedzy specjalistycznej. Warszawa: Katedra Języków Specjalistycznych, 112-122.

Streszczenie
Artykuł stawia sobie za cel zaproponowanie charakterystyki słownika przekładowego, obejmującej m.in. jego miejsce w typologii (ze szczególnym uwzględnieniem rozróżnienia pomiędzy słownikiem przekładowym a zwykłym słownikiem dwujęzycznym), opis struktury słownika, technikę jego opracowania, rodzaje proponowanych w słowniku ekwiwalentów, a także metodę odzwierciedlenia struktury wiedzy specjalistycznej poprzez budowę słownika. Proponowany opis ma stać się podstawą do budowy modeli konkretnych dzieł leksykograficznych.

Słowa kluczowe: modelowanie terminograficzne, słownik przekładowy, terminografia, typologia słowników

Abstract:
The aim of the article is to propose a characterisation of the translation dictionary, including its place in the typology of lexicographic works, particularly in opposition to the ordinary bilingual dictionary. Among the features considered are the structure of the dictionary, the technique of its construction, the types of equivalents offered, as well as the manner of representing specialised knowledge by means of the dictionary’s design. The proposed description is to become a basis for the construction of models of specific lexicographic works.

Key words: dictionary modelling, dictionary typology, terminography, translation dictionary

DO POBRANIA

Czytaj dalej